Jak obliczyć podatek od ryczałtu w praktyce?

Jak obliczyć podatek od ryczałtu w praktyce? Odpowiedź sprowadza się do prostego wzoru: przychód mnożysz przez odpowiednią stawkę ryczałtu bez ujmowania kosztów, a uzyskany podatek po odjęciu możliwych składek i ulg wpłacasz miesięcznie lub kwartalnie do urzędu skarbowego^[2][3][5]. Poniżej znajdziesz kompleksowe wyjaśnienie wszystkich istotnych zasad i aktualnych przepisów dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Czym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych?

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych stanowi uproszczoną formę opodatkowania, która dotyczy osób fizycznych, jednoosobowych działalności gospodarczych, spółek cywilnych oraz jawnych^[1][2]. W tej formie podatnik płaci podatek od całości uzyskanych przychodów bez możliwości pomniejszania ich o koszty uzyskania przychodu^[2][3][5]. To oznacza, że każda wpłata od klienta zostaje opodatkowana odpowiednią stawką bez odliczania wydatków na działalność. Zasadniczo podatek ryczałtowy obejmuje różnorodne profesje i usługi, ale są wyłączenia szczegółowo opisane w przepisach^[1][2][3].

Ważne jest, że ryczałt można wybrać już przy zakładaniu działalności, a ostateczna decyzja musi zostać zgłoszona do 20. dnia miesiąca po uzyskaniu pierwszego przychodu. Każdorazowo wymagane jest prowadzenie ewidencji przychodów i złożenie rozliczenia rocznego PIT-28^[1][3].

Zasady ustalania podstawy i stawki opodatkowania

Podstawą obliczenia podatku jest suma przychodów osiągniętych w danym okresie rozliczeniowym, która obejmuje pieniądze, wartości pieniężne i ekwiwalenty w naturze. W praktyce oznacza to sumę wszystkich wpłat otrzymanych przez przedsiębiorcę^[1][2][5].

Stawki ryczałtu uzależnione są od rodzaju prowadzonej działalności. Przykładowo obowiązują następujące stawki:

• 17% – wolne zawody (lekarze, prawnicy, doradcy, architekci)
• 15% – usługi niematerialne oraz niektóre pośrednictwo
• 12,5% – najem prywatny powyżej 100 000 zł rocznie
• 8,5% – najem prywatny do kwoty 100 000 zł
• 5,5% – wybrane działalności produkcyjne i budowlane

Stawka powinna być ustalana na podstawie PKWiU oraz zapisów ustawy o ryczałcie^[2][3][4].

Limity przychodów wynoszą odpowiednio 2 000 000 euro rocznie (ok. 8 569 200 zł w 2025 r.) dla podatników rozliczających się rocznie oraz 200 000 euro (ok. 856 920 zł) dla rozliczających się kwartalnie^[1][2][4]. Przekroczenie tego progu skutkuje utratą prawa do ryczałtu w kolejnym roku podatkowym.

Proces obliczania podatku ryczałtowego – krok po kroku

W praktyce obliczenie podatku ryczałtowego obejmuje następujące etapy:

1. Ustal sumę przychodów – pod uwagę bierz wszystkie wpłaty otrzymane w okresie rozliczeniowym (miesięcznym lub kwartalnym), niezależnie od kosztów prowadzenia działalności^[1][2][5].
2. Określ prawidłową stawkę ryczałtu zgodnie z obowiązującymi przepisami i kodami PKWiU; dla najmu kluczowy jest próg 100 000 zł, powyżej którego wchodzi wyższa stawka (12,5%)^[2][3][4].
3. Pomnóż przychód przez właściwą stawkę i wylicz podatek należny^[2][3][4].
4. Jeśli przysługują – odlicz składki ZUS (społeczne i zdrowotne) oraz ewentualne ulgi i straty z lat ubiegłych (dotyczy strat powstałych w innych formach opodatkowania)^[3].
5. Wpłać podatek do urzędu skarbowego w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po rozliczanym miesiącu lub kwartale^[2][3][4].

Istotne ograniczenia: Nie wolno stosować ryczałtu do przychodów uzyskanych z tytułu pracy wykonywanej wcześniej na etacie u byłego pracodawcy, jeśli przekraczają 50% rocznych przychodów^[1][2][3].

Zmiany i trendy: wyższa stawka dla podmiotów powiązanych od 2026 roku

(Od 1 stycznia 2026 r.) usługi świadczone na rzecz podmiotów powiązanych (np. własnej spółki, firm kontrolowanych przez małżonka, spółek rodziny) będą opodatkowane jednolitą stawką 17%, niezależnie od dotychczas przypisanej branżowej stawki ryczałtu^[5][6][7][8]. Zmiana ta likwiduje możliwość optymalizacji podatkowej polegającej na przenoszeniu dochodów do działalności rozliczanych niższą stawką ryczałtu, jeśli klientem lub kontrahentem są firmy powiązane kapitałowo lub rodzinnie.

Równolegle utrzymany zostaje limit przychodów 2 000 000 euro dla wszystkich podmiotów korzystających z tej formy opodatkowania^[4][5][6]. Ta stabilność pozwala przedsiębiorcom planować działalność na kolejne lata.

Kluczowe obowiązki i rozliczenia

Każdy podatnik wybrany do rozliczania według ryczałtu ma szereg obowiązków. Najważniejsze z nich obejmują:^[1][3]

• Prowadzenie ewidencji przychodów zgodnie z wymaganiami fiskusa
• Terminowe opłacanie podatku (do 20. dnia miesiąca lub kwartału)
• Uwzględnianie składek ZUS i ulg przy rozliczaniu podatku do zapłaty
• Złożenie rocznego zeznania PIT-28

Nieprzestrzeganie tych obowiązków grozi sankcjami podatkowymi i koniecznością korekty rozliczeń^[1][3].

Podsumowanie najważniejszych zasad obliczania podatku ryczałtowego

Obliczenie podatku od ryczałtu w praktyce sprowadza się do kilku podstawowych czynności: ustalenia sumy przychodów, przypisania właściwej stawki, kalkulacji podatku, odjęcia składek i ulg oraz terminowej wpłaty zobowiązania podatkowego. Kluczową cechą tej formy opodatkowania jest brak możliwości uwzględniania kosztów oraz konieczność bacznego monitorowania limitów przychodów. Obowiązujące od 2026 roku zmiany dotyczą jednolitej stawki 17% dla usług powiązanych, co istotnie wpływa na strategię rozliczeń bardzo wielu przedsiębiorców^[5][6][7][8].

Źródła:

1. https://g.infor.pl/p/_files/39036000/kodeks-ksiegowego-ryczalt-od-przychodow-ewidencjonowanych-2026-39035766.pdf
2. https://nfg.pl/blog/ryczalt-od-przychodow-ewidencjonowanych
3. https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-5-5-stawka-ryczaltu-kto-i-kiedy-moze-z-niej-skorzystac
4. https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-ryczalt-od-przychodow-ewidencjonowanych-dostepne-stawki-ryczaltu
5. https://www.vatax.pl/blog/podatki-w-polsce-najwazniejsze-zasady
6. https://neofin.pl/ryczalt-2026-jednolita-stawka-17-dla-uslug-powiazanych-czas-na-analize-podatkowa/
7. https://akademialtca.pl/blog/ryczalt-2026-wyzsza-stawka-dla-uslug-swiadczonych-dla-powiazanej-spolki
8. https://www.systim.pl/nowa-17-procentowa-stawka-ryczaltu-dla-uslug-swiadczonych-na-rzecz-podmiotow-powiazanych-zmiany-od-1-stycznia-2026-r