Jak odliczyć alimenty od podatku w zeznaniu rocznym?

Jak odliczyć alimenty od podatku w zeznaniu rocznym? To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez osoby zobowiązane do płacenia alimentów w Polsce. Już na wstępie warto jasno podkreślić: płacący alimenty nie ma prawa do ich odliczenia od podatku ani od dochodu w zeznaniu PIT, bez względu na wysokość czy tytuł prawny źródła alimentów. Odbiorca alimentów z kolei może mieć obowiązek wykazania tego świadczenia w rocznym zeznaniu podatkowym – chyba że dotyczą go przewidziane ustawą zwolnienia podatkowe^[1][2][6]. Poniżej przedstawiamy szczegółową analizę kluczowych aspektów tego zagadnienia.

Podstawowe zasady rozliczeń podatkowych alimentów

Alimenty są co do zasady przychodem osoby uprawnionej do ich otrzymania – oznacza to, że mogą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT). Jednocześnie zarówno konstrukcja podatku jak i obowiązujące przepisy nie przewidują żadnej ulgi ani możliwości odliczenia od dochodu dla osoby zobowiązanej do płacenia alimentów. Ten fakt został jednoznacznie potwierdzony przez interpretacje Ministerstwa Finansów^[6][7]. W praktyce tylko odbiorca alimentów, a nie ich płatnik, wchodzi w relację podatkową z organem podatkowym^[1][2][3].

Zwolnione z podatku są w całości alimenty wypłacane dzieciom do ukończenia 25. roku życia, dzieciom otrzymującym dodatek pielęgnacyjny lub rentę socjalną, a także (do określonego limitu) – innym osobom uprawnionym do alimentów, jeśli świadczenie zostało im przyznane na podstawie wyroku sądu bądź ugody sądowej^[1][2].

Kto wykazuje alimenty w rocznym PIT?

Płacący alimenty nie wykazuje ich w swoim zeznaniu rocznym i nie przysługuje mu z tego tytułu ulga podatkowa. Odbiorca alimentów natomiast ma obowiązek rozważyć, czy przychód z tytułu alimentów nie podlega opodatkowaniu i ewentualnemu wykazaniu w PIT. Alimenty zwolnione z podatku nie muszą być ujmowane w zeznaniu rocznym. Jeżeli jednak otrzymywane alimenty nie korzystają ze zwolnienia – np. zostały przyznane na podstawie prywatnego porozumienia, ich wysokość przekracza limit zwolnienia lub dotyczą dorosłego odbiorcy – należy rozliczyć je samodzielnie według skali podatkowej, bezpośrednio w rocznym PIT^[1][2][3].

Płatnik alimentów nie wystawia informacji PIT-11. Wszelkie dokumenty (wyroki ugody zaświadczenia potwierdzające status świadczenia) gromadzi dla celów dowodowych jedynie odbiorca świadczeń^[2][3].

Zasady zwolnienia alimentów z podatku

Zwolnienie alimentów z podatku zależy od dwóch głównych kryteriów:

• Podmiot uprawniony – nieopodatkowane są świadczenia na rzecz dzieci (do 25. roku życia, a także dzieci z dodatkiem pielęgnacyjnym bądź rentą socjalną)
• Podstawa prawna i wysokość świadczenia – dla innych osób (w tym dorosłych) alimenty są zwolnione z podatku, jeśli przyznane są na podstawie wyroku sądu lub ugody sądowej, a miesięczna kwota nie przekracza limitu 700 zł^[1][2]

Alimenty przyznane na podstawie prywatnych porozumień nie korzystają z ustawowego zwolnienia z PIT – wtedy odbiorca świadczenia musi wykazać je w swoim zeznaniu jako przychód i opodatkować według właściwej skali podatkowej za dany rok^[2][3].

W przypadku alimentów wykraczających ponad ustawowy limit zwolnienia (700 zł miesięcznie) – opodatkowaniu podlega jedynie nadwyżka ponad ten próg^[1].

Brak ulgi dla płacących alimenty – stanowisko przepisów oraz Ministerstwa Finansów

Żadne obowiązujące przepisy o podatku dochodowym nie przewidują ulgi podatkowej ani odliczenia dla osób płacących alimenty
. Dotyczy to zarówno alimentów na dzieci jak i na inne osoby. Stanowisko to potwierdzają wielokrotnie interpretacje Ministerstwa Finansów i izby podatkowych. Utrzymanie tego statusu prawnego znajduje potwierdzenie w opublikowanych materiałach resortu finansów nawet do 2025 roku, mimo powtarzających się postulatów zmiany przepisów^[6][7].

Również obowiązujący PIT nie przewiduje ani odliczenia tych wydatków od dochodu, ani żadnego innego rodzaju preferencji fiskalnej dla zobowiązanych do zapłaty alimentów^[6][7][1].

Sposób opodatkowania otrzymanych alimentów

Przychód z alimentów – jeśli podlega opodatkowaniu – rozliczany jest według skali podatkowej (aktualnie podstawowe stawki 12% i 32% dla poszczególnych progów dochodowych). Odbiorca osobiście wypełnia obowiązek rozliczenia PIT – płacący alimenty ani komornik nie występuje jako płatnik podatku, nie odprowadza zaliczek ani nie przekazuje informacji do organu podatkowego^[2][3][1].

W celu wykazania odpowiedniego przychodu odbiorca alimentów powinien posiadać:

• kopię wyroku sądu lub ugody sądowej (w przypadku korzystania ze zwolnienia bądź limitu zwolnienia),
• potwierdzenia przelewów lub dokumenty związane z wypłatą świadczeń.

Do zeznania podatkowego przychód ujmuje się w sekcji dotyczącej innych przychodów – szczegóły zależą od obowiązującej w danym roku struktury formularza PIT^[2][3].

Kluczowe kroki przy rozliczaniu alimentów w PIT

1. Ustal, czy alimenty korzystają ze zwolnienia z podatku (wiek dziecka, forma prawna przyznania i ewentualny limit zwolnienia – 700 zł dla dorosłych lub innych uprawnionych^[1][2]).
2. Jeżeli alimenty nie są zwolnione – ujmij właściwą kwotę otrzymaną z tego tytułu w swoim zeznaniu jako inne przychody.
3. Płacący alimenty nie wykazuje i nie odlicza alimentów w swoim zeznaniu ani nie odprowadza podatku w imieniu odbiorcy^[6][7].

Dane liczbowe i aktualna praktyka

Limit zwolnienia z opodatkowania alimentów przyznanych wyrokiem/ugodą na rzecz dorosłych lub osób niespełniających kryteriów dzieci wynosi 700 zł miesięcznie. Opodatkowanie ewentualnej nadwyżki odbywa się na zasadach ogólnych według aktualnej skali podatkowej^[1][2].

Nie istnieją ogólnodostępne dane statystyczne na temat sumarycznej liczby osób rozliczających alimenty czy wartości wypłacanych świadczeń w skali kraju^[1][2][3].

Podsumowanie

Nie ma możliwości odliczenia alimentów od podatku w zeznaniu rocznym przez zobowiązanego do ich płacenia. Odbiorca alimentów zobowiązany jest wykazać świadczenia tylko wtedy, gdy nie przysługuje ustawowe zwolnienie podatkowe. Prawidłowe rozliczenie zależy od statusu uprawnionego oraz formy prawnej przyznania alimentów. Stosowanie się do tych zasad pozwala uniknąć błędów przy rocznym rozliczeniu PIT.

Źródła:

1. https://ksiegowosc.infor.pl/podatki/pit/pit/zwolnienia/5644354,podatek-od-alimentow-w-2025-r-kto-jest-zwolniony-a-kto-musi-zaplacic-i-wykazac-w-rocznym-zeznaniu-pit-czy-osoba-placaca-alimenty-moze-odliczyc-ulge-na-dziecko.html
2. https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-czy-alimenty-sa-opodatkowane
3. https://www.pitax.pl/wiedza/sytuacje-podatkowe/alimenty-w-deklaracji-pit/
4. https://www.inforlex.pl/dok/tresc,FOB0000000000006923993,Rozliczanie-PIT-od-alimentow-wyjasnienia-MF.html
5. https://www.podatki.biz/artykuly/ministerstwo-finansow-nie-bedzie-ulgi-podatkowej-dla-placacych-alimenty_60_58553.htm