Jak rozliczać ulgę dla klasy średniej w rozliczeniu rocznym?

Ulga dla klasy średniej była jednym z najważniejszych rozwiązań podatkowych wprowadzonych w 2022 roku w ramach Polskiego Ładu. Choć ulga ta została zlikwidowana już po kilku miesiącach, wciąż budzi wątpliwości dotyczące jej rozliczania w zeznaniu rocznym PIT za 2022 r. W artykule wyjaśniam, jak rozliczać ulgę dla klasy średniej w rozliczeniu rocznym, jakie są główne limity, kogo obejmowała oraz jakie są skutki jej likwidacji dla podatników.

Charakterystyka ulgi dla klasy średniej

Najistotniejszą cechą ulgi dla klasy średniej było to, że można ją było odliczyć jedynie od dochodu, a nie od przychodu. Dedykowana była przede wszystkim pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę oraz przedsiębiorcom rozliczającym się według skali podatkowej. O ulgi nie mogli ubiegać się podatnicy rozliczający się według podatku liniowego lub ryczałtu. Ulga przysługiwała osobom, których roczne przychody brutto mieściły się w przedziale od 68 412 zł do 133 692 zł lub miesięcznie od 5701 zł do 11 141 zł brutto. W przypadku przekroczenia limitu nawet o jedną złotówkę traciło się do niej prawo w skali całego roku podatkowego [1][3][5][8].

Zasady stosowania ulgi w ciągu roku a rozliczenie roczne

W trakcie roku podatkowego płatnik (np. pracodawca) mógł uwzględniać ulgę dla klasy średniej podczas wyliczania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Wielu podatników korzystało z ulgi miesięcznej, której wartość wynosiła około 1121,94 zł. Istniała również możliwość rezygnacji z ulgi poprzez przedłożenie stosownego oświadczenia płatnikowi [1][3][5]. W rozliczeniu rocznym, do zeznania PIT za 2022 rok, przysługiwało prawo do indywidualnego przeliczenia ulgi na podstawie całorocznych przychodów z umowy o pracę i/lub działalności gospodarczej rozliczanej na skali podatkowej (po uwzględnieniu kosztów bez uwzględniania składek ZUS). W sytuacji, gdy suma przychodów przekroczyła roczny próg 133 692 zł, podatnik musiał zwrócić wcześniej uwzględnioną ulgę [2][3][6].

Limity i zasady kwalifikacji do ulgi

Ulga dla klasy średniej była ściśle powiązana z określonymi limitami przychodów i dotyczyła jedynie podatników rozliczających się według skali podatkowej. Istotnym parametrem był roczny limit przychodów od 68 412 zł do 133 692 zł. Dolna granica stanowiła warunek uzyskania prawa do ulgi, a przekroczenie górnego limitu prowadziło do utraty prawa do skorzystania z preferencji. Przekroczenie progu – nawet nieznacznie – skutkowało koniecznością dopłaty podatku, co w rzeczywistości zasadniczo eliminowało korzyści z ulgi [1][2][3][8].

Należy pamiętać, że podstawa do wyliczenia ulgi wynosiła 146 000 zł i zgodnie z przepisami obejmowała wyłącznie dochody z umowy o pracę oraz z działalności opodatkowanej skalą – mieszane źródła dochodu powyżej progów wykluczały z ulgi. Co ważne, po likwidacji ulgi nie była już ona automatycznie uwzględniania w systemie e-PIT. Zamiast tego zastosowano nową, niższą stawkę PIT oraz podwyższoną kwotę wolną od podatku [6].

Sposób obliczenia ulgi dla klasy średniej w rozliczeniu rocznym

Proces wyliczania ulgi dla klasy średniej wymagał zastosowania wzoru wskazanego w przepisach. Co do zasady, ulga była wyliczana na podstawie formuły, w której do przychodu z umowy o pracę lub działalności gospodarczej rozliczanej skalą podatkową należy zastosować odpowiedni współczynnik procentowy (np. 6,68% – 4566), a następnie wyliczoną kwotę podzielić przez 0,17. Przygotowując rozliczenie roczne PIT za 2022 rok, należało dokładnie policzyć łączny przychód, uwzględnić koszty jego uzyskania i porównać sumę do obowiązujących limitów [2][3][6].

Bardzo ważne było precyzyjne wyliczenie kwoty przychodów, uwzględniając jedynie te pozycje, które są objęte ulgą, bez wliczania składek ZUS. Przekroczenie górnego limitu 133 692 zł automatycznie eliminowało możliwość wykorzystania ulgi, a w przypadku zaliczek już pobranych z ulgą w trakcie roku pojawiała się obowiązkowa dopłata w rozliczeniu rocznym [2][6].

Likwidacja ulgi a skutki w rozliczeniu PIT

Ulga dla klasy średniej została formalnie zniesiona ustawą z 9 czerwca 2022 roku (tzw. Polski Ład 2.0) i nie obowiązuje w rozliczeniach za kolejne lata. Ostatni raz mogła być rozliczona w PIT za 2022 r. W praktyce ulgę zastąpiono niższą stawką PIT w pierwszym progu podatkowym, obniżając ją z 17% do 12%. Dodatkowo wprowadzono mechanizm hipotetycznego podatku należnego: jeżeli podatnik na skutek likwidacji ulgi miałby zapłacić wyższy podatek, fiskus rekompensował tę różnicę [4][6].

Obecnie w rozliczeniach za 2023 r. oraz w przyszłych latach nie stosuje się ulgi dla klasy średniej. W 2025 i 2026 r. pojawiają się nowe ulgi podatkowe (nawet do 36 000 zł do odliczenia), lecz nie obejmują one już ulgi dla klasy średniej – dedykowane są innym grupom podatników [4][6][7].

Najważniejsze elementy i szczegółowe dane dotyczące ulgi

W podsumowaniu funkcjonowania ulgi dla klasy średniej należy wskazać na kluczowe liczby i wymogi. Roczny limit przychodów mieścił się w przedziale 68 412–133 692 zł brutto, a miesięczny mieścił się w granicach 5701–11 141 zł brutto. Podstawowa miesięczna ulga szacowana była na około 1121,94 zł. Po likwidacji ulgi kwota zmniejszająca podatek została podwyższona z 3089 zł do 3600 zł. Dla osób o dochodach powyżej 146 000 zł ulga nie przysługiwała. Przykładowa suma ulgi przy dochodzie 85 000 zł wynosiła 6541,18 zł, lecz każde przekroczenie limitów skutkowało utratą preferencji [1][2][6].

Podsumowanie – rozliczenie ulgi dla klasy średniej dzisiaj

Podatnicy, którzy mieszczą się w granicach dochodów dla ulgi klasy średniej i rozliczają się za 2022 r., powinni uwzględnić ulgę wyłącznie w tym jednym zeznaniu rocznym przy PIT-36 lub PIT-37. Od 2023 roku ulga ta nie funkcjonuje – zamiast niej korzysta się z niższej stawki PIT (12%) oraz wyższej kwoty zmniejszającej podatek, a nowe ulgi przewidziane w kolejnych latach nie dotyczą klasy średniej [4][6][7].

Źródła:

• [1] https://www.livecareer.pl/zycie-zawodowe/klasa-srednia
• [2] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-ulga-dla-klasy-sredniej-jak-obliczyc
• [3] https://www.gov.pl/web/polski-lad/czy-ulga-dla-klasy-sredniej-jest-skierowana-do-ciebie
• [4] https://kpmg.com/pl/pl/wiedza/podatki/likwidacja-ulgi-dla-klasy-sredniej.html
• [5] https://interviewme.pl/blog/klasa-srednia
• [6] https://www.pit.pl/ulga-dla-klasy-sredniej/
• [7] https://ksiegowosc.infor.pl/podatki/ulgi/7499044,nowa-ulga-podatkowa-2026-36000-zl-do-odliczenia-skarbowka-fiskus-podatki-ulga-mf-rozliczenia-za-2025-mf-podatki-gov-pl.html
• [8] https://edgp.gazetaprawna.pl/podatki/pit/porady-prawne/10086001,ulga-dla-klasy-sredniej-tlumaczymy-ja.html